Płace w firmie

Tak orzekł NSA w wyroku z 2 grudnia 2011 r.

Przypomnijmy, że przychodem m.in. ze stosunku pracy lub stosunków pokrewnych jest, poza otrzymanymi lub postawionymi do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniędzmi i wartościami pieniężnymi, także wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń (art. 11 ust. 1 updof). Problem momentu powstania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń wielokrotnie powracał w orzecznictwie sądów administracyjnych i organów podatkowych.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach stały zwykle na stanowisku, że opodatkowaniu podlega „statystyczny” przychód z nieodpłatnych świadczeń, tj. w związku z samą możliwością skorzystania z oferowanego świadczenia. Natomiast sądy administracyjne zazwyczaj zajmowały w tej sprawie odmienne stanowisko. Przykładowo, w wyroku z 11 stycznia 2011 r. (sygn. akt II FSK 1531/09) NSA uznał, że przychód w takiej sytuacji powstanie, tylko w przypadku gdy można przypisać pracownikowi rzeczywisty, a nie „statystyczny” przychód.

Niestety, w wyroku z 2 grudnia 2011 r. (sygn. akt II FSK 1017/10) NSA uznał, że przychód powstanie w razie samej możliwości skorzystania ze świadczenia, np. wzięcia udziału w imprezie integracyjnej. W wyroku tym czytamy: (…) przedmiotem świadczenia pracodawcy na rzecz pracownika w przypadku tzw. wyjazdów integracyjnych i podobnych imprez jest zapewnienie pracownikom zakwaterowania, dojazdu, wyżywienia itp. świadczeń podczas imprez, które odbywają się poza siedzibą firmy. Nie może budzić wątpliwości, że ponoszone przez pracodawcę koszty związane z takimi wyjazdami stanowią dla pracownika realną korzyść, konkretne przysporzenie o wymiarze finansowym, którego ciężaru sam pracownik ponosić nie musi.

Co do sposobu ustalania wartości przychodu sąd uznał, że: Istotne jest, że cena, którą pracodawca uiszcza za wszelkie świadczenia związane z przedmiotowymi wyjazdami, nie jest uzależniona ani od ilości pracowników biorących w nich udział, ani od tego, z jakich rzeczywiście usług poszczególni pracownicy skorzystali. Przedmiotem zakupu przez pracodawcę jest więc nie tyle pakiet poszczególnych usług w ramach wyjazdu na rzecz poszczególnych pracowników, lecz zapewnienie realizacji tychże usług dla pracowników Spółki. Nie oznacza to jednak (…), że nie da się ustalić przedmiotu świadczenia na rzecz konkretnego pracownika ani wartości tego świadczenia - jako całości - według metod wskazanych w [updof]. Skoro bowiem pracodawca ponosi koszt zapewnienia pracownikom realizacji różnego rodzaju usług związanych z uczestnictwem w spotkaniach okolicznościowych i szkoleniowo-integracyjnych, to w konsekwencji przedmiotem świadczenia, które uzyskują pracownicy, jest możliwość skorzystania z tychże usług, a nie ich realizacja.

Zdaniem sądu możliwość udziału w imprezie posiada konkretną wartość finansową, ponieważ dla uzyskania takiej możliwości, a nie w celu korzystania z poszczególnych usług, pracodawca ponosi konkretne wydatki. Z tego powodu prawo i wynikająca z niego możliwość nieodpłatnego korzystania z usług gwarantowanych w ramach wyjazdów integracyjnych stanowią nieodpłatne świadczenie będące przychodem ze stosunku pracy. A zatem: Skoro (…) analizowane nieodpłatne świadczenie polega na zagwarantowaniu pracownikowi możliwości skorzystania z poszczególnych usług, to uprawniony otrzymuje je w momencie, w którym po stronie wykonawcy tych usług powstaje obowiązek pozostawania w gotowości do ich świadczenia. (…) [Zagwarantowane] przez pracodawcę prawo do korzystania ze świadczeń związanych z wyjazdami integracyjnymi nie jest postawieniem tych usług do dyspozycji w rozumieniu art. 11 ust. 1 [updof]. Otrzymanym (nieodpłatnym) świadczeniem jest już bowiem uprawniona zakupem przez pracodawcę możliwość wykorzystania tych usług przez pracowników.

Z wyroku nasuwa się wniosek, że dla powstania przychodu nie będzie miało znaczenia czy pracownik rzeczywiście otrzymał nieodpłatne świadczenie. Sam fakt zagwarantowania skorzystania z przygotowanych (zakupionych) przez pracodawcę świadczeń spowoduje powstanie opodatkowanego przychodu ze stosunku pracy. NSA uznał więc konieczność opodatkowania „statystycznego” przychodu z nieodpłatnych świadczeń.