REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Wiedza i Praktyka Sp. z o.o.
ul. Łotewska 9a
03-918 Warszawa

Podstawa wymiaru zasiłków, druk Z-3 i limity świadczeń – sprawdź, jak uniknąć błędów w rozliczeniach (przykłady i zestawienia)

INSTRUKCJA ZUS: Błędne dane zleceniobiorcy oznaczają korektę ZUS – sprawdź, jak sobie z nimi poradzić

Wartościowanie stanowisk pracy. Jak policzyć lukę płacową – na konkretnym przykładzie
REKLAMA
Pracownik przebywał na nieprzerwanym zwolnieniu lekarskim w okresie od 28.01.2026 r. do 29.07.2026 r. Okres ten wyniósł 183 dni, przy czym dzień 29.07.2026 r. został rozliczony jako nieobecność usprawiedliwiona niepłatna. W dniu 30.07.2026 r. pracownik otrzymał orzeczenie o zdolności do pracy i faktycznie świadczył pracę do 26.09.2026 r. Następnie, od 27.09.2026 r. do 16.10.2026 r., pracownik ponownie otrzymał zwolni...
Pracownik zatrudniony w urzędzie gminy od 5 maja 2026 roku, na dzień 5 maja 2026 r. legitymuje się udokumentowanym przez świadectwa pracy stażem w ilości 29 lata 3 miesięcy 12 dni. W październiku 2026 roku doniósł zaświadczenie z ZUS o wykonywanych wcześniej umowach zlecenia. Czy dostarczone przez pracownika dokumenty należy zaliczyć do stażu pracy i wypłacić nagrodę jubileuszową za 30 lat pracy?
Jesteśmy jednostką budżetową, w której wynagrodzenie urlopowe jest obliczane z uwzględnieniem zmiennych składników wynagrodzenia, tj. procentowej premii regulaminowej oraz dodatków za pracę w porze nocnej. Od 1 października obowiązuje nowy regulamin wynagradzania, z którego usunięto premię regulaminową. W związku z tym powstała wątpliwość dotycząca dalszego naliczania średniej urlopowej pracownikom otrzymującym dodat...
W związku ze zmianami w Kodeksie pracy wchodzącymi w życie 5 listopada 2026 r. trzeba jednorazowo przekazać pracownikom nową informację o przepisach o równym traktowaniu w zatrudnieniu. Taką informację (zaktualizowaną) należy także indywidualnie przekazywać nowo zatrudnionemu pracownikowi. Pobierz wzór nowej informacji.
Nowelizacja ustawy o PIP przewiduje możliwość wystąpienia do Głównego Inspektora Pracy o interpretację indywidualną, czy przedstawiony stosunek prawny stanowi stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Interpretacja nie zostanie wydana, jeżeli sprawa jest już przedmiotem postępowania prowadzonego przez PIP lub ZUS, a jej wydanie nie wyłącza późniejszej oceny rzeczywistego charakteru zatrudnienia podcza...
REKLAMA

Podstawowe składowe listy płac to:
Do właściwego przygotowania listy płac niezbędne są odpowiednio przetworzone informacje źródłowe, w oparciu o które pracodawca jest w stanie prawidłowo naliczyć należności brutto oraz ustalić kwotę świadczeń pozapłacowych przysługujących zatrudnionym osobom. Informacje te zawarte są zwykle w rozmaitych dokumentach (nierzadko generowanych i dostępnych w formie elektronicznej), których zebranie poprzedza proces finalnego rozliczenia płacowego podwładnych za dany miesiąc. Wspomniane dokumenty to najczęściej przede wszystkim:
W procesie kalkulowania na liście płac należności podatkowo-składkowych nieodzowne są natomiast głównie oświadczenia i wnioski zatrudnionych takie jak np.:
Wymienione wyżej dokumenty podatnik:
Od początku 2023 r., po ustaniu stosunku prawnego stanowiącego podstawę dokonywania przez płatnika świadczeń podatnikowi, płatnik nie uwzględnia oświadczeń i wniosków złożonych przez podatnika (m.in. wniosku o uwzględnianie podwyższonych kosztów uzyskania przychodu lub oświadczenia o zamiarze wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub z dzieckiem), z wyjątkiem wniosków, o których mowa w art. 32 ust. 6 i 8 ustawy PIT.
Wspomniany wyjątek (ustanowiony w art. 31a ust. 7 ustawy PIT) oznacza, że płatnik po ustaniu stosunku prawnego łączącego go z podatnikiem powinien nadal stosować – przy obliczaniu zaliczek od świadczeń należnych z tego stosunku (np. wypłacając dodatkowe roczne wynagrodzenie) – wniosek podatnika o obliczanie zaliczek bez stosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy PIT (ulga dla młodych) lub miesięcznych kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 lub 3 ustawy PIT, oraz wniosek o niestosowanie 50% kosztów uzyskania przychodów.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w opinii resortu finansów nie ma przeszkód, aby podatnik po ustaniu stosunku prawnego stanowiącego podstawę dokonywania przez płatnika świadczeń podatnikowi, złożył płatnikowi „nowy” dokumenty w postaci oświadczenia lub wniosku, który będzie mógł mieć wpływ na obliczanie zaliczki na podatek od świadczeń dokonywanych po ustaniu stosunku prawnego łączącego strony. A zatem fiskus dopuszcza przykładowo możliwość złożenia przez byłego pracownika oświadczenia w sprawie zastosowania kwoty zmniejszającej miesięczne zaliczki podatkowe przy rozliczaniu jego wynagrodzenia wypłacanego mu już po rozwiązaniu umowy o pracę.
Słuszność przedstawionej tezy potwierdził dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 23 marca 2023 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.1095.2022.2.MN).
W zakresie rozliczeń zusowskich wskazane jest ponadto odbieranie od zatrudnionych osób oświadczeń wskazujących na uzyskaną w danym roku podstawę wymiaru składek z innych źródeł zarobkowania. Pozwoli to uniknąć ewentualnej nadpłaty składek ZUS wynikającej z przekroczenia rocznej, górnej granicy podstawy składek emerytalno-rentowych.
Krok 1. Ustal kwoty brutto | Punktem wyjścia przy każdej liście płac powinno być wyznaczenie kwot brutto należności pieniężnych i świadczeń pozapłacowych przysługujących zatrudnionym osobom. Chodzi tu więc m.in. o skalkulowanie:
|
Krok 2. Oblicz należne składki ZUS | Składki finansowane przez zatrudnionego wynoszą: składka emerytalna – 9,76% podstawy, składka na ubezpieczenia rentowe – 1,5% podstawy, składka chorobowa – 2,45% podstawy, składka zdrowotna – 9% podstawy. Wyliczając należną ich kwotę w pierwszej kolejności musimy ustalić podstawę ich wymiaru, mając na względzie, że co do zasady jest nią przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany przez nich z tytułu zatrudnienia, z wyjątkiem:
Na listach płac, w 2026 r., podobnie jak w latach poprzednich, w przypadku gdy składka na ubezpieczenie zdrowotne obliczona zgodnie z bieżącymi przepisami jest wyższa niż tzw. zaliczka hipotetyczna wyliczona według przepisów podatkowych obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r., płatnik obniża składkę zdrowotną do kwoty tej zaliczki hipotetycznej. W praktyce oznacza to konieczność równoległego wyliczenia zaliczki PIT według aktualnych zasad (do pobrania/odprowadzenia) oraz zaliczki hipotetycznej według reguł z 31.12.2021 r., wyłącznie na potrzeby ustalenia limitu obniżenia składki zdrowotnej.” |
Krok 3. Ustal podstawę opodatkowania |
Powszechnie obowiązujące przepisy nie precyzują terminu, w jakim powinny być przygotowywane listy płac. Zasadnym jest pogląd, iż powinno się je sporządzać na tyle wcześnie, aby zatrudnieni otrzymali na czas należne im świadczenia. A zgodnie z art. 85 kp, wypłata wynagrodzenia powinna być dokonywana co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Ponadto w sytuacji, gdy wynagrodzenie płatne jest raz w miesiącu to wypłaca się je z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.
Wyjątek od powyższej reguły został przewidziany dla kierowców wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe, uznanych za pracowników delegowanych do celów dyrektywy 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 16 grudnia 1996 r. dotyczącej delegowania pracowników w ramach świadczenia usług, w rozumieniu krajowych przepisów państwa, na terytorium którego kierowca jest delegowany. W odniesieniu do tej grupy zawodowej, wynagrodzenie może być płatne w dwóch ratach, w stałym i ustalonym z góry terminie:
Szymon Lis jest pełnoetatowym pracownikiem (w wieku 30 lat), który:
Zatrudniający go zakład pracy opłaca składkę wypadkową w wysokości 0,9%.
Lista płac nr 5/ 2026
Za miesiąc / z dnia: | Maj 2026 | Pozycja księgowania: | |
pracodawca | |||
imię i nazwisko pracownika: | Szymon Lis | ||

Ekspert i praktyk z ponad 24-letnim doświadczeniem zdobywanym w firmach zatrudniających od 300 do ponad 1500 osób. Specjalizuje się w praktycznym rozliczaniu wynagrodzeń
Wyznaczanie kwoty stanowiącej podstawę opodatkowania sprowadza się do:
Ustalając przychód zatrudnionego należy mieć na uwadze m.in.:
Zauważmy, że:
|
Krok 4. Oblicz zaliczkę na podatek | Po ustaleniu podstawy opodatkowania należy przejść do skalkulowania kwoty zaliczki na podatek poprzez:
Co istotne, w przypadku osób rozliczanych według skali podatkowej (czyli np. pracowników) zaliczki na podatek dochodowy za miesiące od stycznia do grudnia wynoszą:
Przy osobach zatrudnionych w ramach umowy cywilnoprawnej (np. umowy zlecenia), płatnicy pobierają zaliczki podatkowe obliczone przy zastosowaniu stawki wynoszącej 12%. Podatek 32-procentowy kalkulują zaś jedynie na ich wniosek. |
Krok 5. Wylicz kwotę netto / do wypłaty | Za efekt finalny listy płac powinniśmy uznawać ustalenie kwoty netto / do wypłaty, w drodze odjęcia od kwoty należności pieniężnych brutto składek ZUS, zaliczki podatkowej i potrąceń ustawowych (np. komorniczych) oraz dobrowolnych. |
1 | Wynagrodzenie zasadnicze za pracę + inne składniki płacy brutto | 5.000,00 zł |
2a | Wynagrodzenie chorobowe | 0,00 zł |
2b | Składnik wynagrodzenia opodatkowany, lecz zwolniony z ZUS | 0,00 zł |
2c | Świadczenie niepieniężne oskładkowane i opodatkowane | 0,00 zł |
2d | Świadczenie niepieniężne oskładkowane (nieopodatkowane) | 0,00 zł |
2e | Wpłata do PPK finansowana przez zakład (opodatkowana) | 75,00 zł |
2f | Świadczenie niepieniężne oskładkowane (nieopodatkowane) | 0,00 zł |
2g | Zasiłek z ubezpieczenia społecznego inny niż zasiłek macierzyński | 690,30 zł |
2h | Zasiłek macierzyński | 0,00 zł |
3 | Podstawa wymiaru składek społecznych | 5.000,00 zł | 5.000,00 zł |
4 | Składka na ubezpieczenie emerytalne finansowane przez pracownika | 5.000,00 zł × 9,76% | 488,00 zł |
5 | Składki na ubezpieczenia rentowe finansowane przez pracownika | 5.000,00 zł × 1,5% | 75,00 zł |
6 | Składka na ubezpieczenie chorobowe finansowane przez pracownika | 5.000,00 zł × 2,45% | 122,50 zł |
7 | Suma składek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika | 488,00 zł + 75,00 zł + 122,50 zł | 685,50 zł |
8 | Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych | 5.000,00 zł + 90,00 zł + 690,30 zł – 685,50 zł (składki społeczne finansowane przez zatrudnionego) – 250,00 zł | 4.845,00 zł |
9 | Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem | (4.845,00 zł × 12%) – 300,00 zł | 281,40 zł |
10 | Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne | 5.000,00 zł – 685,50 zł (skł. społ. fin. przez zatrud.) | 4.314,50 zł |
11 | Składka zdrowotna (*składka nie została obniżona do wyliczonej w poz. 9 zaliczki hipotetycznej, gdyż od 2022 roku obniżenie stosuje się do kwoty zaliczki PIT obliczonej zgodnie z regułami z 31.12.2021 r.) | 4.314,50 zł × 9% | 388,31 zł |
12 | Zaliczka na podatek do przekazania do urzędu skarbowego | 281,40 zł po zaokrągleniu do pełnych zł | 281,00 zł |
13 | Kwota netto | 5.000,00 zł + 690,30 zł – 685,50 zł – 388,31 zł – 281,00 zł | 4.335,49 zł |
14 | Wpłata do PPK finansowana przez pracownika | 100,00 zł |
15 | Kwota innych potrąceń | 0,00 zł |
16 | Świadczenia pieniężne wolne od ZUS i PIT | 0,00 zł |
17 | Kwota do wypłaty | 4.335,49 zł – 100,00 zł – 0,00 zł + 0,00 zł | 4.235,49 zł |
18 | Składka na ubezpieczenie emerytalne finansowane przez pracodawcę | 5.000,00 zł × 9,76% | 488,00 zł |
19 | Składki na ubezpieczenia rentowe finansowane przez pracodawcę | 5.000,00 zł × 6,5% | 325,00 zł |
20 | Składka na ubezpieczenie wypadkowe | 5.000,00 zł × 0,9 % | 45,00 zł |
21 | Składka na FP i FS | 5.000,00 zł × 2,45% | 122,50 zł |
22 | Składka na FGŚP | 5.000,00 zł × 0,1% | 5,00 zł |
23 | Składka na Fundusz Emerytur Pomostowych | 00,00 zł |
24 | Łączny koszt pracodawcy | Poz. 1 + poz. 2a + poz. 2b + poz. 2c + poz. 2d + poz. 2e + poz. 2f + poz. 18 + poz. 19 + poz. 20 + poz. 21 + poz. 22 + poz. 23 | 6.060,50 zł |
Sporządził/a: | Zatwierdził/a: |
data i podpis | data i podpis |