INSTRUKCJA ZUS: Błędne oświadczenie zleceniobiorcy w 2026 roku a korekta składek ZUS – krok po kroku (na przykładzie liczbowym)

Ustal prawidłowy zakres ubezpieczeń zleceniobiorcy.

Sprawdź, czy w okresie wykonywania zlecenia zleceniobiorca faktycznie posiadał inny tytuł do ubezpieczeń i czy osiągał z niego wynagrodzenie pozwalające na opłacanie ze zlecenia wyłącznie składki zdrowotnej.

Skoryguj zgłoszenie do ZUS.

Jeżeli zleceniobiorca powinien podlegać także ubezpieczeniom społecznym, wyrejestruj go z samego ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZWUA, a następnie z tą samą datą zgłoś do właściwych ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA.

Popraw dokumenty rozliczeniowe za wszystkie błędnie rozliczone miesiące.

Przekaż korekty ZUS DRA oraz ZUS RCA. Wykaż prawidłową podstawę i składki emerytalne, rentowe oraz wypadkowe, a także odpowiednio przelicz składkę zdrowotną.

Sprawdź Fundusz Pracy i FGŚP.

Zweryfikuj, czy w danym przypadku trzeba również skorygować składki na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP. Uwzględnij m.in. wysokość przychodu, wiek zleceniobiorcy oraz status płatnika.

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązek dotyczący FP należy weryfikować według przepisów ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w szczególności art. 259 i następnych. W przypadku FGŚP konieczne jest natomiast ustalenie, czy dany zleceniodawca jest pracodawcą objętym ustawą o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Państwowe i samorządowe instytucje kultury należą do sektora finansów publicznych, dlatego nie opłacają FGŚP.

Zapłać zaległe składki i odsetki.

Po korekcie na koncie płatnika może powstać niedopłata składek społecznych. Ureguluj zarówno część finansowaną przez płatnika, jak i tę, która powinna zostać potrącona z wynagrodzenia zleceniobiorcy, wraz z należnymi odsetkami.

Rozlicz ze zleceniobiorcą jego część składek.

Po zapłacie zaległości oceń, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istnieje podstawa do żądania od zleceniobiorcy zwrotu części składek finansowanej przez niego. Dobrowolne rozliczenie wymaga zgody zleceniobiorcy, a w razie sporu płatnik może dochodzić roszczenia na drodze sądowej. Ewentualne dochodzenie kosztu odsetek od zaległości wobec ZUS wymaga odrębnej oceny przesłanek odpowiedzialności cywilnej.

Przed wystąpieniem z roszczeniem należy jednak ocenić jego podstawę i zakres na gruncie prawa cywilnego. Sam fakt, że płatnik po korekcie zapłacił za zleceniobiorcę część składek finansowaną przez ubezpieczonego, nie powinien być traktowany jako automatycznie przesądzający zasadność każdego roszczenia. Dotyczy to w szczególności odsetek od zaległości wobec ZUS.

Zabezpiecz się na przyszłość.

Przy kolejnych umowach wymagaj oświadczenia o innych tytułach do ubezpieczeń i zobowiązania do informowania o zmianach. Możesz również poprosić o dokument potwierdzający status ubezpieczeniowy, np. umowę, zaświadczenie lub informację miesięczną dla osoby ubezpieczonej. W razie wątpliwości możesz wystąpić do ZUS z wnioskiem USZ o weryfikację danych.